Wiadomości   

Strona główna           Kontakt

Stresy abiotyczne w uprawach
Duża zmienność temperatur pomiędzy dniem a nocą działa stresująco na plantacje. Wszystkie abiotyczne stresy roślin, szczególnie jeśli działają z dużym natężeniem i przez długi okres, obniżają produkcyjność plantacji.
14.04.2019

marcin jarocki

dr inż.
Marcin Jarocki

   Nie ulega wątpliwości, że w polowej produkcji roślinnej ogromną rolą odgrywają warunki klimatyczne. Plantacje znajdują się nieustannie pod presją warunków meteorologicznych. Podczas całego okresu wegetacyjnego często zdarza się, że poszczególne czynniki pogodowe lub agrotechniczne mogą działać na rośliny w takim nasileniu, że powodują zaburzenia w ich wzroście i rozwoju. Dlatego czynniki środowiska, które doprowadzają do odwracalnych lub nieodwracalnych zaburzeń w fizjologii roślin, określamy jako stresory (abiotyczny lub biotyczny czynnik środowiska), a samo zjawisko określa się mianem stresu. W warunkach naturalnych na rośliny uprawne może oddziaływać szerokie spektrum czynników stresowych. Do abiotycznych najczęściej należą niska lub wysoka temperatura, deficyt lub nadmiar wody, zbyt duże promieniowanie słoneczne, a także uszkodzenia chemiczne i mechaniczne czy zanieczyszczenia gazowe.
fot 4
Obecne warunki hydro ̶ termiczne silnie rzutują na stan plantacji (głównie pszenicy ozimej), zwłaszcza na glebach lekkich lub mozaikowatych. Przejawia się to placowymi przebarwieniami roślin, u których obserwuje się zaburzenia w pobieraniu składników pokarmowych. Sytuację może pogłębiać zastosowanie niektórych środków ochrony roślin.
fot 3
Prawidłowe wykonywanie poszczególnych operacji technologicznych zazwyczaj zmniejsza do minimum ryzyko wystąpienia zjawiska stresu u roślin, jednak nadal może one mieć miejsce. Zbyt duża koncentracja składników pokarmowych (albo ich deficyt) lub niektóre substancje aktywne środków ochrony roślin mogą powodować zmiany fenotypowe lub zaburzać procesy fizjologiczne.
fot 2
Aktualnie amplituda temperatur pomiędzy dniem a nocą działa stresująco na plantacje. Ogólny stan upraw powinien ulec poprawie po ustabilizowaniu się średniodobowej temperatury powietrza na poziomie 5 – 8oC. Wówczas można przystąpić do obligatoryjnych zabiegów agrotechnicznych (nawożenia, ochrony), a także ewentualnych (decyzja należy do producenta) zabiegów redukujących wystąpienie roślinnego stresu (np. biostymulatory). Warto nadmienić, że profilaktyczne przeciwdziałanie występowania stresu u roślin, może polegać na: wapnowaniu, regulacji zasobności gleby w makroskładniki – fosfor i potas, czy chociażby poprawie właściwości mechanicznych gleby (lepszy rozwój systemu korzeniowego). Zabiegi te powinny być planowane już na wstępnym etapie procesu technologicznego, właściwego dla danej kultury. Całkowite wyeliminowanie czynników stresowych w uprawie roślin jest prawie niemożliwe, gdyż producenci mają znikomy wpływ na warunki klimatyczne.