Wiadomości   

Strona główna           Kontakt

Na plantacjach rzepaku chrońmy entomofaunę pożyteczną
Rzepak ozimy to najważniejsza roślina oleista w skali kraju, również Powiśla. Plantacje tej rośliny są chętnie odwiedzane przez owady zapylające, gdyż jest to również roślina miododajna. Ochrona entomofauny pożytecznej jest istotną kwestią przyrodniczą i agrotechnologiczną.
07.05.2019

fot4
jarocki marcin

dr inż.
Marcin Jarocki

   Wśród owadów zapylających największe przyrodnicze i gospodarcze znaczenie ma pszczoła miodna. Jakkolwiek najważniejsza, to nie jedyna. Na plantacjach rzepaku egzystują również inne owady pożyteczne, takie jak: bzygi, pozostałe gatunki pszczół, trzmiele, smuklikowate i in. O znaczeniu gospodarczym pszczoły świadczy fakt, że ochrona pszczół jest wymogiem ustawowym. Gatunek ten ma wszechstronne znaczenie przyrodnicze i rolnicze. Rzepak jest bowiem rośliną częściowo samopylną i częściowo obcopylną, w proporcjach odpowiednio 70 i 30%. W obcozapyleniu największą rolę odgrywają owady i wiatr. Przyjmuje się, że w zapyleniu przez owady, około 20% przypada na pszczołę miodną. Szacuje się również, że do prawidłowego zapylania na 1 ha uprawy rzepaku, trzeba liczyć od 2 do 5 rodzin pszczelich. Skutki zapylania rzepaku przez pszczoły są wymierne.
fot5

  Następuje skrócenie czasu kwitnienia, zawiązuje się więcej nasion w łuszczynie, a także wcześniej tworzą się i dojrzewają łuszczyny. Finalnie wszystkie korzyści mogą skutkować, w zależności od warunków siedliskowych i zabiegów agrotechnicznych, wzrostem plonu nasion o 10 – 30%, oraz polepszeniem ich jakości. Ochrona pszczół, a także pozostałych zapylaczy, jest niezbędnym i poprawnym działaniem technologicznym. Integrowana ochrona roślin uwzględnia ochronę pszczół przed zatruciami środkami ochrony roślin. Polega ona na wykorzystaniu wszelkich dostępnych metod ujętych w taki system, aby do minimum ograniczyć stosowanie chemicznych środków ochrony roślin. Cytując za Pruszyńskim (2008), aby wykluczyć ryzyko zatrucia pszczół środkami ochrony roślin, należy:
- zabiegi wykonywać tylko w przypadkach przekroczenia progów ekonomicznej szkodliwości szkodników i o ile to możliwe ograniczać je do pasów brzeżnych,
- bezwzględnie przestrzegać zapisów zawartych w etykiecie-instrukcji stosowania środka ochrony roślin,
- do wykonania zabiegów na uprawach kwitnących lub z kwitnącymi chwastami dobierać środki nietoksyczne dla pszczół lub o krótkim okresie prewencji,
- w przypadku stosowania środków posiadających kilkugodzinny okres prewencji zabiegi należy wykonywać wieczorem, po zakończeniu oblotu uprawy przez pszczoły,
- wiele kwitnących gatunków chwastów już od wczesnej wiosny, np. gwiazdnica
fot

pospolita, stanowią pożytek dla pszczół i wykonywane w takiej sytuacji zabiegi muszą być traktowane tak jak zabiegi w czasie kwitnienia uprawy,
- nie opryskiwać roślin pokrytych spadzią,
- nie wykonywać zabiegów przy zbyt silnym wietrze, aby zapobiec przenoszeniu cieczy roboczej na sąsiednie, szczególnie kwitnące uprawy,
- przestrzegać Zasad Dobrej Praktyki Ochrony Roślin.
Jeżeli producenci będą przestrzegać wyżej wymienionych zaleceń, pozwoli to zredukować do minimum ryzyko zatrucia pszczół i pozostałych owadów zapylających. Jest to wymóg ustawowy, troska o środowisko naturalne, a także prawidłowe działanie agrotechniczne. W miarę zwiększenia poziomów nakładów na technologię produkcji wzrasta znaczenie roli pszczół w zapylaniu rzepaku. Lepszy efekt zapylania rzepaku przez pszczoły uzyskuje się wówczas, gdy zapewnimy roślinom lepsze warunki do wzrostu i rozwoju, optymalny poziom nawożenia, pielęgnacji i ochrony plantacji. Prawidłowo prowadzone plantacje rzepaku dają duże korzyści dla pszczelarzy, a pszczelarstwo jest bardzo ważne dla produkcji roślinnej, wynikający z funkcji pełnionych przez pszczoły.