Ciekawostki   

Strona główna           Kontakt

 

Historia sztumskiej flagi.

 

Historia białego pasa na czerwonym polu jako barw Sztumu zaczyna się od pobytu austriackiego arcyksięcia Albrechta III Habsburga w 1377 roku na terenie państwa zakonnego, który przekazał barwy księstwa Austrii dla wójtostwa sztumskiego oficjalnie w podziękowaniu za gościnę w drodze na Żmudź. A nie oficjalnie, powodem było czynne wspieranie zakonu przez Habsburgów, do tego dochodzi w tym okresie nowa doktryna rodu jako polityczna ekspansja poszerzania swoich wpływów w Europie. Oprócz uczestnictwa w wyprawie przeciwko Żmudzinom Arcyksiążę przekazał zakonowi znaczną sumę pieniędzy, umożliwiając budowę sztumskiej warowni, której jako fundator przekazał barwyrodowe. Wydawać by się mogło, że to koniec historii sztumskiej flagi, jednak sama geneza powstania jest inrygująca i związana z wielkimi wydarzeniami w historii Europy i Ziemi Świętej. Z powodu skomplikowanej struktury narodowościowej w państwie Karola Wielkiego administracja w tak ogromnym państwie była niezwykle trudna.
Przy utrzymaniu starego podziału z czasów Merowingów na ziemie oraz powiaty, stworzono nowy równoległy do niego na hrabstwa jako mniejsze jednostki terytorialnego zarządu, które podlegały urzędnikom mianowanym i odwoływanym przez władcę. Na kresach monarchii zorganizowano marchie na czele, których stanęli margrabiowie o szerokich kompetencjach wojskowych. W 778 roku została utworzona Marchia Wschodnia (Ostmark) jak wcześniejsze zarządzana jest przez margrabiów.
Od 976 do 1246 Marchia Austriacka jest we władaniu margrabiów z rodu Babenbergów. 17 września 1156 margrabia Henryk II Jasomirgott uzyskał od cesarza Świętego Cesarstwa Rzymskiego Fryderyka I Barbarossy przywilej, dzięki któremu władcy dotychczasowej marchii austriackiej otrzymali tytuł książęcy, a marchia staje się dziedzicznym księstwem Rzeszy i tym samym niezależną od księstwa Bawarii. W III krucjacie do ziemi Świętej w latach 1189–1192 obok cesarza Fryderyka I Barbarossy, króla francuskiego Filipa II Augusta i króla angielskiego Ryszarda Lwie Serce udział bierze książę Austrii Leopold V Babenberg zwany der Tugendhafte [cnotliwy].
Po śmierci cesarza Fryderyka I, dowództwo nad częścią wojsk niemieckich obejmuje Fryderyk V Szwabski, który umiera na malarię podczas oblegania Akki. Tym samym dowództwo nad kontyngentem niemieckim obejmuje książę Austrii Leopold V. Po zdobyciu Akki 12 lipca 1191 kuzyn Leopolda V Konrad z Montferratu zatknął na murach chorągwie Królestwa Jerozolimskiego, królów Francji i Anglii oraz księcia Austrii — cesarskiego orła na białym tle. Rychło doszło do konfliktu Leopolda z Ryszardem i Filipem. Książę, który dowodził krzyżowcami niemieckimi i walczył w pierwszym szeregu, żądał równego traktowania z królami, co ci uznali za przejaw arogancji. Ludzie Ryszarda zdjęli sztandar Leopolda z murów Akki, zrzucając do fosy. Rozgniewany i znieważony Leopold V kilka dni później wyrusza w drogę powrotną do Austrii.
Cesarz Henryk VI Hohenstauf w dowód męstwa księcia podczas krucjaty nadał Leopoldowi nowy sztandar – biały poprzecznym pas na czerwonym polu; na podobę tuniki Leopolda, która podczas oblężenia Akki z białej stała się czerwona od krwi; a jedyne białe miejsce pozostało pod szerokim rycerski pasem. W ten sposób powstała flaga rodu Babenbergów i już księstwa Austrii.
Flaga ta należy do jednych z najstarszych symboli Europy.
  2 września 1192 r. Ryszard Lwie Serce zawarł z Saladynem rozejm i wyruszył z Palestyny do Anglii. Zła pogoda zmusiła Ryszarda do zatrzymania się na bizantyjskiej wyspie Korfu. Cesarz Izaak II Angelos miał za złe Ryszardowi, że ten zajął bizantyjski Cypr. Ryszard rychło opuścił więc Korfu w towarzystwie kilku rycerzy. Podczas drogi powrotnej szczęście mu jednak nie sprzyjało i okręt Ryszarda rozbił się w pobliżu Akwilei w północnych Włoszech. Ryszard i jego towarzysze przechodząc przez ziemie cesarstwa podróżowali jako ubodzy pielgrzymi, jednak 20 grudnia 1192 w mieście Gianna nad Dunajem, na przedmieściach Wiednia, wysłał giermka po żywność. Rozpoznany po wyhaftowanym na rękawicy herbie Anglii – złotym leopardem, został zatrzymany przez miejskich strażników, którzy zmusili go do wskazania miejsca pobytu Ryszarda. Król Anglii poddał się księciu Leopoldowi, który odebrał od Ryszarda miecz. Angielski monarcha został uwięziony w Dürnstein, a następnie w Ochsenfurt, gdzie został przekazany w ręce cesarza Henryka VI. Cesarz zwrócił królowi angielskiemu wolność dopiero po dwóch latach w zamian za złożenie 2 lutego 1194 w Moguncji hołdu lennego i zapłacenie wysokiego okupu.
Tak odwdzięczył się książe Leopold V królowi Ryszardowi I Lwie Serce za zniewagę, jaką doznał w trakcie oblężenia Akki. Po bezpotomnej śmierci Fryderyka II Hohenstauf zwanego też Bitnym księstwo Austrii przechodzi pod panowanie królów czeskich: Władysława II, Hermana VI Badeńskiego, Fryderyka I Badeńskiego, Przemysła Ottokara II. Po śmierci tego ostatniego w bitwie pod Suchymi Krutami Austria powraca pod panowanie króla Niemiec Rudolfa I Habsburga, a 1282 za zgodą elektorów przechodzi na syna Albrechta I.
Jego wnuk książę austriacki Albrecht III w drodze na Żmudź zawitał do Sztumu. I tak 186-letnie barwy wywalczone pod Akką przez Leopolda V Babenberga i nadane przez cesarza Świętego Cesarstwa Rzymskiego Henryka VI Hohenstauf przejęte przez Habsburgów za sprawą księcia Austrii Albrechta III trafiają do Sztumu. Błędem jest więc mowa o podobnych barwach do barw austriackich, gdyż są to barwy księstwa Austrii protoplasty cesarstwa Austrii i obecnej Republiki Austriackiej. Nieścisłością jest też, mowa o rodowych barwach Habsburgów, gdyż główna linia rodu w czasach monarchii używała barw czarno złotej, a te zostały przejęte przez linię austriacką jako spuścizna po wymarłym rodzie Babenbergów, który otrzymał z rąk cesarza Henryka VI Hohenstauf. Działania dynastyczne Habsburgów przyczyniły się do jej rozpowszechnienia. Można przypuszczać, iż około roku 1330 rozpoczął się nowy etap kształtowania stosunków niemiecko-austriackich, w którym to linia rodziny Habsburgów austriackich wzmocniła się dzięki własnej fladze oraz dzięki godłu państwowemu. Tak, więc barwy Sztumu są starsze od samego miasta i liczą sobie 822 bądź 823 lata.
Dzięki historii flagi, której barwy wywodzą się wprost z bitewnego zgiełku wypraw krzyżowych i historii Europy powinniśmy mieć nie tylko powody do dumy, ale też zobowiązanie do działania na rzecz miasta, jego tradycji oraz zabytków stanowiących jedyny dowód historycznych wydarzeń, które były udziałem naszego miasta.