26 kwietnia polski internet zobaczył coś, co dla wielu było nie tylko wydarzeniem charytatywnym, ale też symbolicznym przesunięciem ciężaru sprawczości. Dziewięciodniowy stream, prowadzony przez społeczność wokół internetowego twórcy Patryka Garkowskiego znanego jako Łatwogang, zakończył się wynikiem przekraczającym 257 milionów złotych na pomoc dzieciom chorym na nowotwory, trafią do Fundacji Cancer Fighters.

Link do aktualnej kwoty zbiórki - Diss na Raka - Bedoes 2115 x Łatwogang x Cancer Fighters

Bez scen wielkich telewizyjnych gal. Bez setek punktów zbiórek w całym kraju. Bez armii wolontariuszy w terenie, kolorowych puszek na każdym rogu i całej instytucjonalnej oprawy, i bez angażowania samorządów, służb jak policja, straż pożarna, straż miejska czy wojsko do której przyzwyczaiły nas przez lata ogólnopolskie akcje. Niewątpliwie pozwalało mobilizować ogromne środki, ale jednocześnie pochłaniało środki i rodził pytania o jego ciężar finansowy, logistyczny i organizacyjny. A w przestrzeni publicznej od lat powraca jeden wątek: ile tak naprawdę z zebranych pieniędzy trafia bezpośrednio do potrzebujących, a ile „rozpływa się” w kosztach funkcjonowania całego mechanizmu? Zwolennicy tradycyjnych form wskazują na konieczność zabezpieczeń, transparentności i skali działania. Krytycy natomiast pytają, czy ta skala nie stała się sama dla siebie celem, zamiast środkiem.

I właśnie tutaj pojawia się kontrast, który wywołał tak silny rezonans społeczny. Oddolna zbiórka internetowa, oparta na prostym mechanizmie wpłat i transmisji online, bez rozbudowanej infrastruktury terenowej, pokazała model maksymalnie odchudzony organizacyjnie. Jej organizatorzy deklarują, że 100% zebranych środków zostanie przekazanych na pomoc potrzebującym, co dla wielu darczyńców jest kluczowym elementem zaufania do tej formy działania.

To oczywiście nie oznacza, że wszystkie tradycyjne zbiórki działają inaczej i nie można tego upraszczać do jednego hasła. Ale społeczny odbiór jest jednoznaczny: ludzie coraz częściej oczekują prostoty, przejrzystości i bezpośredniości. Bez rozbudowanego spektaklu, który czasem zaczyna przytłaczać sam cel. Dlatego ta zbiórka nie jest tylko historią o pieniądzach. Jest historią o zmianie oczekiwań społecznych. O przesunięciu zaufania z instytucji na twórców, z organizacji na społeczności, z systemów na jednostki potrafiące mobilizować ludzi w sieci. Bo jeśli w kilka dni można zebrać setki milionów złotych w formule internetowej, pokazała, że Polacy nie potrzebują wielkich haseł, oprawy i polityki aby pomagać, po prostu to robią. I można by na tym zakończyć opowieść o rekordowej zbiórce i sile internetu. Ale zostaje jeszcze jedno niewygodne, proste i coraz częściej powtarzane po cichu pytanie, choć powinno wybrzmiewać głośno.

A gdzie w tym wszystkim jest państwo?

Bo jeśli w kraju o wielomilionowym budżecie publicznym, rozwiniętym systemie instytucji i rozbudowanej strukturze administracyjnej to obywatele w oddolnych, internetowych inicjatywach, muszą w kilka dni zbierać setki milionów złotych na leczenie dzieci onkologicznych, to nie jest to już tylko historia o hojności społeczeństwa. Państwo z definicji powinno być ostatnią instancją bezpieczeństwa w sprawach fundamentalnych: zdrowia, życia i równego dostępu do leczenia. Szczególnie tam, gdzie stawką są dzieci. Tam, gdzie nie powinno być miejsca na zależność od tego, czy uda się „zrobić zasięg”, czy trafi się viral, czy znajdzie się kolejny streamer zdolny poruszyć miliony ludzi.

Bo internetowa solidarność, jak pokazała ta zbiórka, potrafi być potężna. Ale z natury jest też zmienna, spontaniczna i zależna od emocji chwili.