590 milionów na cyberzapory. Czy to powstrzyma sabotaż w polskich wodociągach?

Ponad 590 mln zł trafi do 688 projektów w ramach programu „Cyberbezpieczne Wodociągi”. Kolejne 71 wniosków otrzyma dofinansowanie po zwiększeniu budżetu o dodatkowe 40 mln zł. Łącznie pozytywnie oceniono 759 z 896 zgłoszeń. Program finansowany z Krajowego Planu Odbudowy ma wzmocnić zabezpieczenia systemów IT oraz systemów sterujących pracą wodociągów i oczyszczalni ścieków.

Cel - ograniczyć ryzyko cyberataków, które mogłyby sparaliżować dostawy wody dla mieszkańców.

Rząd przekonuje, że aż 99 proc. cyberataków na polskie podmioty jest skutecznie odpieranych. Problem w tym, że wystarczy jeden skuteczny atak, aby odciąć wodę w całym mieście albo, co gorsza doprowadzić do skażenia ujęć wody pitnej.

W ubiegłym roku służby badały przypadki wtargnięcia obywateli Ukrainy mających działać na rzecz Rosji na teren stacji uzdatniania wody w Krakowie gdzie mężczyzn w porę wykrył system monitoringu oraz w Sopocie tu sprawca zdołał dokonać zniszczeń i usłyszał on łącznie trzy zarzuty, obejmujące włamanie i zniszczenie sieci wodociągowej. Sprawy te pokazały jedno: zagrożenie nie jest teoretyczne, ale nie zależy też od samego zabezpieczenia IT lecz także od fizycznej ochrony konkretnych obiektów gdzie znajdują się systemy sterujące.

Pytanie brzmi więc wprost - czy same inwestycje w zabezpieczenie infrastruktury IT wystarczą?

Systemy cyfrowe są dziś kręgosłupem wodociągów. Sterują pompami, przepływem, parametrami uzdatniania. Ich przejęcie może oznaczać chaos. Ale bezpieczeństwo to nie tylko zapory sieciowe i aktualizacje oprogramowania. To również fizyczna ochrona obiektów, procedury dostępu, kontrola personelu, realny nadzór służb i sprawna koordynacja w sytuacjach kryzysowych.

W konkursie największą aktywność w relacji do liczby gmin wykazały województwa: pomorskie (54 proc.), lubuskie (51 proc.) i warmińsko-mazurskie (50 proc.). Łączna wartość zgłoszonych projektów przekroczyła 724 mln zł.

W naszym regionie:

• Dzierzgoń – 57. miejsce - 1 042 000,00 zł,
• Malbork – 133. miejsce - 1 206 899,00 zł 
• Kwidzyn 136. miejsce - 1 204 373,49 zł
• Stary Dzierzgoń – 153. miejsce - 570 945,41 zł,
• Gmina Mikołajki – 320. miejsce - 990 171,34 zł,
• Gmina Sztum – 574. miejsce - 651 464,98 zł,
• Gmina Stary Targ – 854. miejsce -  bez dofinansowania.

Oznacza to, że nie wszystkie samorządy w tym sześć z woj. Pomorskiego nie zdołały sięgnąć po środki, mimo rosnącego zagrożenia.

Cyberbezpieczeństwo wodociągów to dziś kwestia bezpieczeństwa państwa. Woda to infrastruktura krytyczna. W realiach wojny za wschodnią granicą, prób destabilizacji i działań hybrydowych, każda luka cyfrowa czy fizyczna może zostać wykorzystana.

Miliony złotych to krok w dobrą stronę. Ale jeśli zagrożenie jest wielowymiarowe, odpowiedź państwa również musi taka być. Inaczej może się okazać, że nowoczesne systemy IT nie ochronią przed bardzo realnym kryzysem przy kranie.