Zamach, który wstrząsnął okupowaną Warszawą

W listopadzie 1943 roku Kierownictwo Walki Podziemnej Polskiego Państwa Podziemnego wydało na Franza Kutscherę wyrok śmierci, umieszczając go jednocześnie na jednym z czołowych miejsc listy celów wymierzonej w najwyższych funkcjonariuszy aparatu terroru okupanta. Akcja ta była odpowiedzią na narastający terror, publiczne egzekucje i systematyczne mordy dokonywane na ludności cywilnej.

Wykonanie wyroku powierzono Kedywowi Komendy Głównej Armii Krajowej, a bezpośredni nadzór nad przygotowaniami objął jego dowódca pułkownik August Fieldorf „Nil”, jedna z najwybitniejszych postaci Polskiego Państwa Podziemnego. To on zatwierdził plan uderzenia i powierzył jego realizację oddziałowi „Pegaz” elitarnej formacji dywersyjnej, wyspecjalizowanej w likwidacjach szczególnie niebezpiecznych funkcjonariuszy niemieckiego aparatu represji.

Decyzja o eliminacji Kutschery nie była aktem odwetu, lecz elementem konsekwentnej walki z okupacyjnym terrorem. Zamach z 1 lutego 1944 roku stał się finałem wielomiesięcznych przygotowań i jednym z najgłośniejszych dowodów sprawczości Polskiego Państwa Podziemnego, które nawet w warunkach totalnej okupacji potrafiło działać jak realne, suwerenne państwo podziemne.

Zamach na Kutscherę miał ogromne znaczenie nie tylko militarne, ale przede wszystkim moralne. Pokazał, że nawet w warunkach skrajnego zniewolenia możliwy jest skuteczny opór, a okupant nie jest nietykalny. Dla mieszkańców Warszawy był to moment wstrząsu, ale i nadziei – dowód, że Polskie Państwo Podziemne działa i potrafi wymierzyć sprawiedliwość. Zwycięstwo miało jednak wysoką cenę. Podczas odwrotu i walk osłonowych polegli żołnierze Armii Krajowej: „Lot”, „Cichy”, „Juno” i „Sokół”. Ich śmierć przypomina, że walka o wolność nie była abstrakcyjnym hasłem, lecz codziennym ryzykiem najwyższej ofiary.

Dziś zamach z 1 lutego 1944 roku pozostaje jednym z najbardziej spektakularnych i symbolicznych aktów zbrojnego oporu w okupowanej Europie. Jest świadectwem odwagi, determinacji i ceny, jaką przyszło zapłacić za godność i prawo do wolności.