1 Marca – Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych

1 marca to dzień szczególny w polskim kalendarzu pamięci narodowej. To święto poświęcone Żołnierzom Wyklętym – bohaterom podziemia niepodległościowego, którzy po zakończeniu II wojny światowej nie złożyli broni i podjęli walkę z komunistycznym zniewoleniem Polski. Data nie jest przypadkowa. 1 marca 1951 roku w więzieniu mokotowskim w Warszawie komunistyczne władze wykonały wyrok śmierci na członkach IV Zarządu Głównego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” – ostatniego kierownictwa ogólnopolskiej organizacji konspiracyjnej kontynuującej walkę o niepodległość. Tego dnia zamordowano m.in. ppłk. Łukasza Cieplińskiego i jego współtowarzyszy. Egzekucja miała być symbolicznym „zamknięciem” oporu niepodległościowego. Stała się jednak symbolem niezłomności i wierności przysiędze.

Żołnierze Wyklęci zwani także Niezłomnymi wywodzili się głównie z Armii Krajowej, Narodowych Sił Zbrojnych, Narodowego Zjednoczenia Wojskowego oraz innych formacji podziemia. Po 1945 roku stanęli do walki z nowym systemem narzuconym Polsce przez Związek Sowiecki. Ich przeciwnikiem był komunistyczny aparat represji: Urząd Bezpieczeństwa, Informacja Wojskowa, NKWD oraz podporządkowane Moskwie struktury władzy.

Dla nich wojna nie skończyła się w maju 1945 roku. Wiedzieli, że Polska nie odzyskała pełnej suwerenności, lecz znalazła się w strefie wpływów ZSRR. Walczyli o wolne wybory, niezależność państwa i zachowanie narodowej tożsamości. Za swoją postawę zapłacili najwyższą cenę. Tysiące zostało zamordowanych w więzieniach, po brutalnych śledztwach i pokazowych procesach. Wielu pochowano potajemnie w bezimiennych dołach śmierci. Ich rodziny były prześladowane, a pamięć o nich była zakazana, ani sami wymazani ze świadomości polskiego społeczeństwa.

Za ostatniego żołnierza podziemia niepodległościowego uznaje się Józef Franczak, ps. „Lalek”. Ukrywał się aż do 1963 roku. Zginął 21 października 1963 r. w obławie przeprowadzonej przez komunistyczne służby bezpieczeństwa. Jego śmierć symbolicznie zamknęła zbrojny opór powojennego podziemia, który trwał niemal dwie dekady po zakończeniu II wojny światowej. Komunistyczna propaganda przez lata nazywała ich „bandytami”. Dopiero po 1989 roku rozpoczął się proces przywracania im należnego miejsca w historii.

Inicjatorem ustanowienia Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych był śp. Lech Kaczyński, który w 2010 roku skierował do Sejmu projekt ustawy w tej sprawie. Po jego tragicznej śmierci prace legislacyjne były kontynuowane, a ustawa została ostatecznie uchwalona przez parlament. Od 2011 roku 1 marca jest oficjalnym świętem państwowym, oddającym hołd bohaterom antykomunistycznego podziemia.

Pamięć jako zobowiązanie

Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych to nie tylko wspomnienie historyczne. To przypomnienie, że wolność nie jest dana raz na zawsze. To dzień refleksji nad odwagą ludzi, którzy w czasach beznadziei potrafili pozostać wierni Polsce.

Ich los pokazuje, jak wysoka bywa cena wierności ideałom. Cześć i chwała Bohaterom.